zgłoś szkołę

Powstańcy

Zginąć razem z rannym przyjacielem czy zostawić go i ratować własne życie? Czy bitwa o Stolicę ma w ogóle sens – przecież umiera tak wiele osób? Przed takimi i innymi dramatycznymi wyborami stali Powstańcy Warszawscy.

Poznaj ludzi, którzy przed laty walczyli o Stolicę! Znajdziesz tutaj sylwetki wybranych Powstańców Warszawskich, którzy nadal są wśród nas, zasługują na szacunek oraz podziękowanie za patriotyczną postawę i podjęty trud obrony Ojczyzny. Możesz także odszukać ich na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego – aby Ci to ułatwić, pod naszą galerią zdjęć zamieściliśmy imiona i nazwiska pozostałych Powstańców wraz z bezpośrednim linkiem do wywiadu w Archiwum Historii Mówionej lub notki w Powstańczych Biogramach.

Dowiedz się, jaką rolę odegrali w Powstaniu, jak wspominają Warszawę i Polskę z okresu II wojny światowej, jakie są ich osobiste, nierzadko chwytające za serce historie.

Włącz z nami historię! Zyskaj informacje o osobach, które przed laty narażały swoje życie za wolną Polskę i doceń ich trud. Wybierz Powstańca, do którego chciałabyś wysłać kartkę z podziękowaniem. Pomóż nam połączyć pokolenia!

Sylwetki Powstańców

# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w z

Barbara Zofia Grocholska-Kurkowiak | ur. 1927 R

pseudonim „Kuczerawa”, sanitariuszka w 1. Pułku Szwoleżerów. Służyła na Mokotowie, przeszła kanałami do Śródmieścia.

Zobacz więcej

Chwila wolna, wychodzimy z piwnic, siadamy z podporucznikiem Stefanem i koleżanką na murku. Odpoczywamy, piękne sierpniowe słońce. Nagle – ziu… ziu.. ziu… Czuję, jak coś uderzyło mnie w lewą skroń. Myślałam, że to koleżanka mnie uderzyła łokciem, złapałam się za twarz, coś mi się sączy między palcami. «Dostałaś!» – krzyczą. Kula otarła się o skroń, a Stefan wziął ją na pamiątkę.

Jerzy Leonowicz | ur. 1928 R

pseudonim „Żbik” „Henryk”, strzelec , II Obwód Żoliborz ("Żywiciel"). Żoliborz.

Zobacz więcej

Przez te działki lecieliśmy jak na skrzydłach. Zresztą buty mieliśmy za pasem, bo szliśmy w skarpetkach, żeby nie robić szumu, jak przechodziło się pod niemieckimi budynkami. Świetlne pociski leciały, rakietę co jakiś czas Niemcy wystrzeliwali, ale dolecieliśmy i dostaliśmy się do gmachu Architektury. I tam byli już wszyscy, którzy z Kolonii Staszica się wycofali. My byliśmy ostatnią z grup, która się stamtąd przedostała.

Jerzy Cercwadze Wardisiani | ur. 1930 R

pseudonim „Brawura”, Kompania Dyspozycyjna Komendy Placu Śródmieście Południe. Śródmieście, Powiśle

Zobacz więcej

Mój pluton trzymał barykadę na Śniadeckich. Na Polu Mokotowskim były ogródki: pomidorki, kartofelki, cebulka. Ja od czasu do czasu, jak noc była bardzo ciemna… Cały pic to przeskoczyć przez Polną. Nasi jeszcze byli na politechnice, ale był obstrzał ze szpitala na Polu Mokotowskim. Nura się dawało w kartofelki, pomidorki. Przyniosłem pistolet, dwa razy szmajsera. Może za tę akcję dostałem Krzyż Walecznych.

Wanda Thun | ur. 1924 R

pseudonim „Wandzia”, sanitariuszka w pułku „Baszta”. Służyła na Mokotowie.

Zobacz więcej

24 września przyszła główna ofensywa na Mokotów, więc już strzelano ze wszystkich możliwych rodzajów broni i kto mógł, to się wycofywał. Ktokolwiek mógł kuśtykać, choćby deską się podpierał, to szedł. Wycofywali się bardziej w stronę Śródmieścia. Nam zostało trzech naszych chłopaków, którzy nie mogli się ruszać. Zaniosłyśmy ich do piwnicy domku.

Wanda Zalewska – Zdun | ur. 1926 R

pseudonim „Rawicz”, sanitariuszka w Obwodzie II Żoliborz („Żywiciel”).

Zobacz więcej

Kanałami nam dostarczano rannych, których trzeba było najpierw oczyścić na przykład benzyną z tych nieczystości, później, odpowiednio jak się dało, leczyć. Natomiast byli poza tym na początku Powstania jeszcze z «Kampinosu» − ci, którzy walczyli i bardzo licznie ginęli, i byli również licznie ranni, z akcji koło Dworca Gdańskiego. Tam była bardzo mordercza walka.

Adam Drzewoski | ur. 1924 R

pseudonim „Benon” albo „Philips” , batalion „Pięść”, pluton „Agaton”. Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ - Śródmieście Południe

Zobacz więcej

Kiedy został ustalony termin przebicia, udrożnienia drogi przez ulice otaczające Stare Miasto, mieliśmy przygotować łączność radiową, korzystając z nadajnika rosyjskiego, który był czynny, ale nie miał drugiego, żeby można było korespondować, tylko trzeba było z tego nadajnika nadawać, a na normalny odbiornik odbierać. Przestroiłem normalny odbiornik, wnieśliśmy ten odbiornik na najwyższe piętro domu na Marszałkowskiej 125 i przygotowaliśmy, żeby mógł pracować. Podłączyliśmy prąd i wtenczas się stała tragedia – został zbombardowany budynek obok na Marszałkowskiej 123.

Zofia Radecka | ur. 1926 R

pseudonim „Zocha”, łączniczka w batalionie „Oaza”. Służyła na Sadybie.

Zobacz więcej

Na ulicy Czerniakowskiej jest stacja pomp całkowicie zajęta przez Niemców, którą nasi powstańcy chyba szturmowali, i pełno jest leżących tych, którym nie udało się dostać. Niemcy stali w oknach, ale nie strzelali do biegnącej ludności cywilnej. Biegniemy. Te kilkadziesiąt czy kilkaset metrów to nie wiem, jak przebiegłam. Przebiegłam na Sadybę, zgłosiłam się.

Stanisław Wiloch | ur. 1928 R

pseudonim „Stach”, batalion "Oaza". Służył na Sadybie.

Zobacz więcej

To było 25 czy 26 sierpnia. Przypuszczam, że dostałem od strzelca wyborowego. W momencie jak się wycofywaliśmy, raptem poczułem ból w brzuchu i ból w nodze i zobaczyłem, że leci mi krew. Bo człowiek nie czuje w momencie postrzelenia, że coś się dzieje. Dopiero za jakiś czas się orientuje. Leżałem w prowizorycznym szpitalu na Sadybie kilka dni.

Melania Brejska-Brzoza | ur. 1932 R

pseudonim „Śmiała”, łączniczka w Obwodzie VI Praga. Praga.

Zobacz więcej

Wszyscy przychodzili, my malowaliśmy sidolówki. To były granaty ręczne. Mama z kolei też miała jeszcze co innego do zrobienia, torby sanitarne się szyło. Mama szyła, pomagałyśmy jej, jak można było. Mama jeszcze – ale to już późniejszy okres, kiedy już się zaczęło Powstanie – gotowała jedzenie dla powstańców. Trudno powiedzieć, że to były obiady, raczej zupy, bo chodziło o to, żeby chociaż coś gorącego było.

Zbigniew Chmieliński | ur. 1924 R

pseudonim „Ludwik”, Zgrupowanie „Chrobry II” . Walczył na Woli. Ciężko ranny odłamkami granatu 24 września 1944 r. - rany głowy, rąk i nóg.

Zobacz więcej

24 września alarm – Niemcy od strony Chłodnej wdzierają się na nasze stanowiska. Jako zastępca dowódcy plutonu miałem trzech chłopaków ze sobą i mieliśmy odeprzeć ich atak. Jeszcze do tej pory ruiny stoją. Zaczęliśmy do Niemców strzelać, uspokoiło się. Zza węgła się wychyliłem, żeby zobaczyć, co się dzieje na przedpolu, wtedy seria poszła. Miałem tylko szmajsera na piersiach. Jedna z kul trafiła w iglicę szmajsera, może dlatego żyję do tej pory.

Halina Rogozińska | ur. 1926 R

łączniczka, pseudonim „Mała” „Niebieska”, w IV Obwodzie Ochota.

Zobacz więcej

W Powstaniu byłam na Filtrowej, przy rogu Asnyka, i tam był punkt sanitarny, ale ja byłam przede wszystkim jako łączniczka. Obstrzał był szalony z kościoła na placu Narutowicza, bo Niemcy mieli broń maszynową na wieży i rzeczywiście strasznie dużo ludzi pozabijali. Ale mnie się udało, mimo że kilkakrotnie chodziłam do punktów oporu, między innymi na Mianowskiego.

Tadeusz Brodowski | ur. 1925 R

pseudonim „Bdank”, batalion szturmowy „Odwet II” i batalion „Golski”. Walczył na Ochocie i w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Na Kolonii Staszica byliśmy czternaście dni. Musieliśmy ukrywać się na strychu domu przy ulicy Prezydenckiej 7. Wokół byli już «ukraińcy». Nas było około dwudziestu. Dopiero kiedy udało nam się przedostać na Filtrową, to przez Pola Mokotowskie przeprowadzili nas do Politechniki. Tam dalej walczyliśmy – między nami a Niemcami była tylko jedna graniczna ulica.

Zdjęcia pochodzą z serii portretów Powstańców Warszawskich w ramach projektu "1944/70/2014" realizowanego przez grupę WWPHOTO.
Udostępnione dzięki uprzejmości twórców i Muzeum Powstania Warszawskiego.