zgłoś szkołę

Powstańcy

Zginąć razem z rannym przyjacielem czy zostawić go i ratować własne życie? Czy bitwa o Stolicę ma w ogóle sens – przecież umiera tak wiele osób? Przed takimi i innymi dramatycznymi wyborami stali Powstańcy Warszawscy.

Poznaj ludzi, którzy przed laty walczyli o Stolicę! Znajdziesz tutaj sylwetki wybranych Powstańców Warszawskich, którzy nadal są wśród nas, zasługują na szacunek oraz podziękowanie za patriotyczną postawę i podjęty trud obrony Ojczyzny. Możesz także odszukać ich na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego – aby Ci to ułatwić, pod naszą galerią zdjęć zamieściliśmy imiona i nazwiska pozostałych Powstańców wraz z bezpośrednim linkiem do wywiadu w Archiwum Historii Mówionej lub notki w Powstańczych Biogramach.

Dowiedz się, jaką rolę odegrali w Powstaniu, jak wspominają Warszawę i Polskę z okresu II wojny światowej, jakie są ich osobiste, nierzadko chwytające za serce historie.

Włącz z nami historię! Zyskaj informacje o osobach, które przed laty narażały swoje życie za wolną Polskę i doceń ich trud. Wybierz Powstańca, do którego chciałabyś wysłać kartkę z podziękowaniem. Pomóż nam połączyć pokolenia!

Sylwetki Powstańców

# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w z

Stanisław Kral – Leszczyński | ur. 1923 R

pseudonim „Stanisław”, pułk „Baszta”. Walczył na Mokotowie.

Zobacz więcej

Przez okienko w piwnicy wpada granat, wszyscy uciekają, kto jeszcze mógł chodzić. Jeden z rannych, który leży na łóżku, obraca się, krzycząc, bo miał nogi połamane, żeby się skryć przed granatem, a ja patrzę na granat, zdaję sobie sprawę, że to już koniec i czekam, kiedy wybuchnie. On nie wybucha i myślę, że jak się na coś czeka, to się czas dłuży, jak na śmierć, to jeszcze więcej. Ale okazuje się, że granat nie wybuchł, nie był odbezpieczony.

Marian Witold Janiszewski | ur. 1921 R

pseudonim „Zadra”, III Obwód Wola ("Waligóra"). Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście.

Zobacz więcej

Z Żoliborza był atak na Dworzec Gdański, a myśmy od strony Starówki atakowali. To jest ciekawe, że ja byłem ze strony Starówki, a mój brat Jurek był w ataku od tamtej strony. Powstanie zastało go w Boernerowie. Jechał tam po broń z kolegami, już nie mógł wrócić do Warszawy i poszedł do Puszczy Kampinoskiej. I z oddziałami z Puszczy Kampinoskiej przyszedł na Żoliborz. Tu na Żoliborzu w ataku na Dworzec Gdański, 22 sierpnia w nocy, zginął.

Tomasz Edward Łaszkiewicz | ur. 1928 R

pseudonim „Konrad” i „Brat”, Grupa „Kampinos”, Kompania Lotnicza AK. Żoliborz i Kampinos.

Zobacz więcej

Szedłem do szturmu, podbiegliśmy do budynków i jeden
z chłopaków obok mnie, trafiony w rękę – przewrócił się.
Wobec tego przed budynkiem klapnąłem i chciałem zacząć się ostrzeliwać. Miałem już wtedy automatyczny karabin rosyjski zdobyty w Truskawiu. Wtedy rzucił we mnie granat ręczny ten Niemiec, ale niemieckie granaty nie były takie skuteczne i właściwie nic mi nie zrobił.

Irena Missala | ur. 1924 R

pseudonim „Bronka”, sanitariuszka w Wojskowej Służbie Ochrony Powstania. Służyła na Bielanach.

Zobacz więcej

Początkowo przychodziłyśmy tylko na dyżury, a mieszkałyśmy w domu. To było stosunkowo niedaleko domu na Kleczewskiej 52. Później, kiedy Niemcy zaczęli wysiedlać ludność z okolic Marymonckiej, Żeromskiego i Podczaszyńskiego, to uciekinierzy przychodzili do domów na Kleczewskiej czy na Chełmżyńskiej. Już nie było miejsca dla nas z jednej strony, a z drugiej strony było niebezpiecznie ruszać się na takich małych odcinkach.

Melania Brejska-Brzoza | ur. 1932 R

pseudonim „Śmiała”, łączniczka w Obwodzie VI Praga. Praga.

Zobacz więcej

Wszyscy przychodzili, my malowaliśmy sidolówki. To były granaty ręczne. Mama z kolei też miała jeszcze co innego do zrobienia, torby sanitarne się szyło. Mama szyła, pomagałyśmy jej, jak można było. Mama jeszcze – ale to już późniejszy okres, kiedy już się zaczęło Powstanie – gotowała jedzenie dla powstańców. Trudno powiedzieć, że to były obiady, raczej zupy, bo chodziło o to, żeby chociaż coś gorącego było.

Jan Brochocki | ur. 1929 R

pseudonim „Chrobry”, Grupa „Kampinos”. Puszcza Kampinoska.

Zobacz więcej

W Warszawie Powstanie, dostać się do Warszawy bardzo ciężko, ale dowiedzieliśmy się, że na terenie Puszczy Kampinoskiej – to jest w bezpośredniej odległości od Boernerowa jakieś dwadzieścia parę kilometrów – są jakieś polskie oddziały powstańcze. Zaczęliśmy kombinować, że trzeba się wybrać do tego Kampinosu, do tej partyzantki… Ponosiło nas, wiadomo! Ponosiło chłopców, którzy trochę liznęli konspiracji w Szarych Szeregach.

Gustaw Tadeusz Ostrowski | ur. 1922 R

pseudonim „Gut” „Gucio”, batalion „Gozdawa”. Służył na Starym Mieście.

Zobacz więcej

Ostatnie dni to już było wycofywanie się z poszczególnych pozycji do kanału albo później z ludnością cywilną. Między innymi ja, «Cholewa» Tadeusz, jeszcze inni – wtopiliśmy się w ludność cywilną. Już nie mieliśmy mundurów, przebraliśmy się w cywilne ubrania. Poszliśmy do kościoła na Woli i stamtąd pojechaliśmy do Pruszkowa, do obozu przejściowego.

Irena Paśnik | ur. 1925 R

pseudonim „Irka” i „Miła”, sanitariuszka i łączniczka w pułku „Baszta”. Służyła na Sadybie, Czerniakowie i Mokotowie.

Zobacz więcej

Ponieważ to był Mokotów, było dużo ogródków działkowych, rosły pomidory, ziemniaki, trochę włoszczyzny. Gdzie był koń zabity, to po prostu ludzie mięso zabierali. Nam się czasami też trafił kawałek mięsa. Wspaniały jest rosół na płucach końskich, jeśli są warzywa. Warzyw nie brakowało w tej dzielnicy, więc się chodziło. Dołączył się do nas młody chłopak (gdzieś dziewiętnaście, dwadzieścia lat, tyle mniej więcej wtedy mieliśmy), Żyd, i dano mi go do pomocy.

Józef Sobczyński | ur. 1925 R

pseudonim „Franek”, Zgrupowanie „Żubr”. Walczył na Żoliborzu i w Puszczy Kampinoskiej.

Zobacz więcej

Uzbrojenie miałem ubogie, jedynie sidolki i butelki z benzyną. Nasza drużyna wyskoczyła szeregiem, prowadzona przez brata. I jak dziś pamiętam, przelatując przez plac, zatrzymała się przed nami kobieta z torbą. Spojrzała i błogosławiła nas znakiem krzyża. Później znalazłem się w drużynie, która niosła pistolet maszynowy. Szedłem z nimi, bo już brata nie było. Doszliśmy do Lasku Bielańskiego.

Kazimierz Abramczuk | ur. 1928 R

pseudonim „Kazik”, II Obwód AK Żoliborz („Żywiciel”). Walczył na Żoliborzu.

Zobacz więcej

Między innymi brałem udział w podejmowaniu zrzutów. Zrzuty były we wrześniu z kukuruźników, które nisko latały. To była broń, amunicja, żywność. Trzeba było to zbierać. Upamiętnił mi się zrzut, który podejmowaliśmy w nocy z dachu domu przy ulicy Mickiewicza 27. Cały czas był ostrzał z karabinów maszynowych.

Tadeusz Wincenty Szczęsny | ur. 1928 R

pseudonim „Pilot”, łącznik, Szare Szeregi. Służył na Woli.

Zobacz więcej

Kiedy przenieśliśmy grupę rannych, mówię: «Muszę już iść i zanieść list do matki mojego kolegi». Nazywał się Józef Bogucki. Udałem się na ulicę Hrubieszowską 7. Poszedłem do domu pocztowców i wywołuję tę matkę, bo powiedzieli, że ona jest w piwnicy. Wychodzi i mówię: «Mam od pani syna list. Przed kilkoma godzinami go widziałem, był cały i zdrowy. Proszę sobie ten list przeczytać». Uściskała mnie, obcałowała, popłakała się.

Tadeusz Trela | ur. 1931 R

pseudonim „Dyzio”, batalion "Łukasiński". Służył na Starym Mieście.

Zobacz więcej

Podekscytowany wybuchem Powstania na Starówce 2 sierpnia zgłosiłem się do dowództwa Batalionu «Łukasiński» i dostałem przydział do 3 Kompani jako łącznik i kolporter prasy, którą z rozkazami dostarczałem na reduty i barykady powstańcze. Mimo ciężkich warunków bojowych byłem bardzo dumny ze swojej służby.

Zdjęcia pochodzą z serii portretów Powstańców Warszawskich w ramach projektu "1944/70/2014" realizowanego przez grupę WWPHOTO.
Udostępnione dzięki uprzejmości twórców i Muzeum Powstania Warszawskiego.