zgłoś szkołę

Powstańcy

Zginąć razem z rannym przyjacielem czy zostawić go i ratować własne życie? Czy bitwa o Stolicę ma w ogóle sens – przecież umiera tak wiele osób? Przed takimi i innymi dramatycznymi wyborami stali Powstańcy Warszawscy.

Poznaj ludzi, którzy przed laty walczyli o Stolicę! Znajdziesz tutaj sylwetki wybranych Powstańców Warszawskich, którzy nadal są wśród nas, zasługują na szacunek oraz podziękowanie za patriotyczną postawę i podjęty trud obrony Ojczyzny. Możesz także odszukać ich na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego – aby Ci to ułatwić, pod naszą galerią zdjęć zamieściliśmy imiona i nazwiska pozostałych Powstańców wraz z bezpośrednim linkiem do wywiadu w Archiwum Historii Mówionej lub notki w Powstańczych Biogramach.

Dowiedz się, jaką rolę odegrali w Powstaniu, jak wspominają Warszawę i Polskę z okresu II wojny światowej, jakie są ich osobiste, nierzadko chwytające za serce historie.

Włącz z nami historię! Zyskaj informacje o osobach, które przed laty narażały swoje życie za wolną Polskę i doceń ich trud. Wybierz Powstańca, do którego chciałabyś wysłać kartkę z podziękowaniem. Pomóż nam połączyć pokolenia!

Sylwetki Powstańców

# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w z

Ludmiła Szuba – Babska | ur. 1926 R

łączniczka, pseudonim „Mila”, batalion łączności Okręgu Warszawskiego AK. Służyła w Śródmieściu Północnym.

Zobacz więcej

1 sierpnia musiałyśmy zawiadomić kilkadziesiąt osób o tym, że mają się stawić o godzinie piątej, każdy na swoim punkcie zbornym. Myśmy miały punkt zborny w firmie, w której mój ojciec miał nadzór finansowy. Wkroczyło tam dwadzieścia dziewczyn, wszystkie z plecakami, z menażkami, z kocami. Urzędnicy zupełnie nie wiedzieli, o co chodzi. Wtedy widziałam się ostatni raz z moim ojcem, który 1 sierpnia zginął w czasie Powstania.

Zygmunt Franciszek Gasiuk | ur. 1925 R

pseudonim „Słoń”, pułk „Baszta”. Walczył na Mokotowie.

Zobacz więcej

Na Mokotowie na ulicy Bokserskiej był bunkier, który bronił bramy wjazdowej na Wyścigi Konne. Mieliśmy zdobyć tę bramę. Miałem filipinkę i frommer węgierski. Atak odbywał się w ten sposób, że ulica była ogrodzona po obu stronach parkanem – płotem – i z takiego zaułka mieliśmy wyskoczyć i zaatakować bunkier.

Stanisław Malkiewicz | ur. 1929 R

pseudonim „Andrzej Tarnawa”, zgrupowanie „Radosław”. Walczył na Woli i Starym Mieście.

Zobacz więcej

Tramwaj przejeżdżał Alejami Jerozolimskimi, na wysokości Marszałkowskiej poszedł ogień chyba z karabinów maszynowych. Wyskoczyliśmy z tramwaju, wpadamy do domu, który był tam, gdzie obecnie Rotunda. W bramie stał trzęsący się Niemiec z karabinem, z granatami, otoczony tłumkiem ludzi. Myśmy się uważali już za wielkich fachowców od Powstania, to łap za karabin, jakieś naboje, chyba jedną ładownicę i dwa granaty. Już uzbrojeni dzielnie wymaszerowaliśmy.

Barbara Krystyna Szulc | ur. 1929 R

łączniczka, pseudonim „„Krystyna” „Wagner”, Batalion „Zaremba-Piorun”. Służyła w Śródmieściu Południowym.

Zobacz więcej

Byłam w służbie wartowniczej. Bez broni, oczywiście, bo nie było broni na tyle, żebym dostała. Ci, którzy przechodzą z Marszałkowskiej, bo tam były przebite ściany, mury były przebite z domu do domu, przechodzili na Poznańską, i musiałam ich legitymować: «Stój! Kto idzie?! Podaj hasło!».

Danuta Krauze | ur. 1925 R

pseudonim „Niuśka”, sanitariuszka w batalionie „Parasol”. Służyła na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie.

Zobacz więcej

1 września schodziłam do kanałów z dwoma rannymi. Byli osłabieni, ledwie się trzymali na swoich chorych nogach. Szliśmy tak pochyleni, że jeden z chłopców nieomal mi siedział na kolanach. Opierał się o moje kolana, przysiadając, a drugi mi leżał na plecach. W ten sposób udało mi się wyciągnąć «Żaka», który szedł przede mną, a za mną szedł «Polon». Wyszliśmy po północy przy Wareckej róg Nowego Światu.

Marian Zbigniew Czaja | ur. 1931 R

pseudonim „Grzesio”, łącznik, zgrupowanie „Żmija”. Służył na Żoliborzu.

Zobacz więcej

14 września w czasie mszy zaczął się atak niemieckiej artylerii na nasze domy, ale ksiądz Zygmunt Trószyński pseudonim „Alkazar” mszę odprawił. Z kolegami służyłem do tej mszy. Po mszy ucichło, ksiądz poszedł, ludzie do piwnic się schowali, bo dalej pociski padały. W pewnym momencie zobaczyliśmy, że w naszym kierunku zbliżają się dwa czołgi niemieckie. Jeden szedł ulicą Marii Kazimiery, a drugi ulicą Potocką w górę od Wisły.

Eugenia Seweryna Gugała–Stolarska | ur. 1928 R

pseudonim „Werka”, sanitariuszka i łączniczka w pułku „Baszta”. Służyła na Mokotowie.

Zobacz więcej

Po ewakuacji naszego punktu sanitarnego na Starościńskiej dotarłam do komendy WSK. Tu dostałam stały przydział jako łączniczka do referentki łączności kanałowej przy komendzie obwodu Pułku «Baszta», gdzie już zostałam do końca Powstania. Służby w komendzie to było wszystko: opieka nad łącznikami kanałowymi, bieganie z meldunkami do oddziałów, ale też przygotowywanie dla komendy posiłków, noszenie kotłów z kuchni wojskowej.

Mieczysław Rajmond Chorąży | ur. 1925 R

pseudonim „Grom”, pułk „Baszta”. Walczył na Mokotowie.

Zobacz więcej

W dniu 1 sierpnia moja drużyna wychodziła do walki z mieszkania państwa Wydżgów, w ich willi przy ulicy Pilickiej 46 na Mokotowie. Towarzyszyły nam wielkie wzruszenia i nadzieje, gdy po uzbrojeniu drużyny i nałożeniu biało-czerwonych opasek poszedłem na pierwsze piętro do mieszkających tam lokatorów i oświadczyłem: «Dom jest zajęty przez Wojsko Polskie. Proszę nie opuszczać mieszkania».

Jadwiga Stanisława Gadomska | ur. 1925 R

pseudonim „Prut” „Figa”, sanitariuszka w batalionie „Golski”. Służyła na Ochocie i w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Myśmy tam czekały, siedziały i w pewnym momencie usłyszałyśmy jakieś odgłosy, strzały, wychodzić nie mogłyśmy w ogóle, bo byłyśmy cały czas pod obstrzałem NIK-u, to znaczy tego budynku administracyjnego niemieckiego. W pewnym momencie cisza. Potem dowiedziałyśmy się, że «Golski», jak się wycofywał przez Pole Mokotowskie na Politechnikę, przerzucił kartkę do jakiejś prywatnej osoby, żeby nas zawiadomiła, że się mamy wycofać.

Aleksandra Janina Sękowska | ur. 1929 R

pseudonim „Oleńka”, łączniczka i sanitariuszka w Wojskowej Służbie Społecznej i Grupie „Krybar”. Służyła w Śródmieściu i na Powiślu.

Zobacz więcej

Mama łzę uroniła, ale wszystkie trudności przyjmowała bardzo spokojnie w swoim życiu. Jakoś i tutaj się podporządkowała. Pamiętam, że 1 sierpnia rano przyszła na Smolną. Przyniosła mi kilka wykrochmalonych, białych kołnierzyków: «Pamiętaj, moje dziecko, zmieniaj codziennie, żeby schludnie wyglądać. Trzy, cztery kołnierzyki ci powinny wystarczyć».

Tomasz Edward Łaszkiewicz | ur. 1928 R

pseudonim „Konrad” i „Brat”, Grupa „Kampinos”, Kompania Lotnicza AK. Żoliborz i Kampinos.

Zobacz więcej

Szedłem do szturmu, podbiegliśmy do budynków i jeden
z chłopaków obok mnie, trafiony w rękę – przewrócił się.
Wobec tego przed budynkiem klapnąłem i chciałem zacząć się ostrzeliwać. Miałem już wtedy automatyczny karabin rosyjski zdobyty w Truskawiu. Wtedy rzucił we mnie granat ręczny ten Niemiec, ale niemieckie granaty nie były takie skuteczne i właściwie nic mi nie zrobił.

Konrad Stanisławski | ur. 1930 R

pseudonim „Pilawa”, pułk „Baszta”. Walczył na Mokotowie. Ranny w rękę 1.08.1944 r.

Zobacz więcej

Kiedy podeszliśmy pod Wyścigi, to przywitał nas ogień niemiecki. To było nawet przed piątą. Potem przeskoczyliśmy przez płot, zaczęliśmy biec w stronę trzech budynków dwupiętrowych chyba i w stronę trybun, które okalały tor wyścigowy. Był już tak ciężki, gęsty ogień niemiecki, to była zorganizowana obrona, oni wiedzieli, że my atakujemy. Przewaga nasza w liczebności żołnierzy była olbrzymia, ale w sile ognia to ta przewaga była po stronie niemieckiej.

Zdjęcia pochodzą z serii portretów Powstańców Warszawskich w ramach projektu "1944/70/2014" realizowanego przez grupę WWPHOTO.
Udostępnione dzięki uprzejmości twórców i Muzeum Powstania Warszawskiego.