Powstańcy

Zginąć razem z rannym przyjacielem czy zostawić go i ratować własne życie? Czy bitwa o Stolicę ma w ogóle sens – przecież umiera tak wiele osób? Przed takimi i innymi dramatycznymi wyborami stali Powstańcy Warszawscy.

Poznaj ludzi, którzy przed laty walczyli o Stolicę! Znajdziesz tutaj sylwetki wybranych Powstańców Warszawskich, którzy nadal są wśród nas, zasługują na szacunek oraz podziękowanie za patriotyczną postawę i podjęty trud obrony Ojczyzny. Możesz także odszukać ich na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego – aby Ci to ułatwić, pod naszą galerią zdjęć zamieściliśmy imiona i nazwiska pozostałych Powstańców wraz z bezpośrednim linkiem do wywiadu w Archiwum Historii Mówionej lub notki w Powstańczych Biogramach.

Dowiedz się, jaką rolę odegrali w Powstaniu, jak wspominają Warszawę i Polskę z okresu II wojny światowej, jakie są ich osobiste, nierzadko chwytające za serce historie.

Włącz z nami historię! Zyskaj informacje o osobach, które przed laty narażały swoje życie za wolną Polskę i doceń ich trud. Wybierz Powstańca, do którego chciałabyś wysłać kartkę z podziękowaniem. Pomóż nam połączyć pokolenia!

Sylwetki Powstańców

# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u v w z

Krystyna Rybicka | ur. 1925 R

pseudonim „Lilia”, sanitariuszka w Wojskowej Służbie Kobiet. Służyła na Woli.

Zobacz więcej

1 sierpnia, o siedemnastej, godzina «W», u nas nic się nie działo. Drugiego dnia widzieliśmy, że Niemcy jeżdżą w tę i nazad, ale u nas było spokojnie. Okoliczna ludność dowiedziała się, że na plebani są sanitariuszki, bo to się rozniosło, więc jak trzeba było komuś zrobić zastrzyk czy zmienić opatrunek, to my cywilnej ludności udzielałyśmy pomocy. I właściwie czekałyśmy.

Janina Suchorzewska | ur. 1930 R

pseudonim „Myszka”, Szare Szeregi, Wojskowa Służba Kobiet. Łączniczka w Śródmieściu. Kontuzjowana 4 sierpnia 1944 r. na pl. Dąbrowskiego 2/4. Służyła w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Po śmierci lekarza naczelnego Maria Jadwiga Piekarska pseudonim «Doktór Joanna» jako szefowa Obwodu Śródmieście dla służby sanitarnej zadecydowała, że szpital nie jest w bezpiecznym miejscu i musi być przeniesiony. Przenosiliśmy wszystkich chorych, rannych, do gmachu PKO. Mówiono, że tam w podziemiach (dwa piętra pod ziemią) jest bezpiecznie. 4 sierpnia zameldowałam «Doktór Joannie», że ostatni ranny jest przeniesiony do PKO.

Aleksander Zubek | ur. 1928 R

pseudonim „Julian II”, batalion szturmowy „Odwet”. Walczył w Śródmieściu Południe i na Ochocie.

Zobacz więcej

Na wezwanie dowódcy plutonu porucznika «Sępa» poszedłem budować barykadę na rogu Koszykowej i Piusa. Mój najbliższy przyjaciel i rówieśnik Tomek Wojtczak miał kłopoty żołądkowe i został w Architekturze. Barykadę wybudowaliśmy pod ogniem w jedną noc. Nie wiem, jakim sposobem my, piętnastolatki i szesnastolatki, dawaliśmy radę dźwigać ciężkie worki, chyba ze strachu. Potem przez trzy dni broniliśmy tej barykady. A Tomek Wojtczak poległ.

Wiesław Piotr Żochowski | ur. 1926 R

pseudonim „Żak”, Grupa „Krybar”. Walczył na Powiślu i w Śródmieściu. Ranny 1.08.1944 r.

Zobacz więcej

Punktualnie o godzinie piątej dwiema klatkami schodowymi rozpoczęło się natarcie. Całość prowadził porucznik Zych. Jedną klatką on osobiście, to była grupa, w której byłem, i drugą klatką porucznik Cendrowski, również pracownik elektrowni. Rozpoczęliśmy atak na dół. Niemcy byli kompletnie zdezorientowani. Po obu stronach były ofiary, ale Niemcy byli zmuszeni się poddać. Wzięliśmy dużą liczbę jeńców, część z nich zginęła w swoich pokojach, które były szturmowane.

Janusz Jakubowski | ur. 1930 R

pseudonim „Sokół”, batalion „Kiliński”. Walczył w Śródmieściu Północ.

Zobacz więcej

Po wyparciu Niemców wyszliśmy do sali z moim dowódcą, siedział tam Niemiec z rozbitym brzuchem i krzyczał: «Hilfe, hilfe! O mein Mutter!». Zrobiło się nam go żal – tego Niemca, którego koledzy mordowali warszawiaków, kobiety, mężczyzn i dzieci. Dowódca poprosił przechodzącą sanitariuszkę z AK, żeby mu pomogła. «Najpierw Polaków, Niemców w drugiej kolejności» – odpowiedziała. Dała mu gazę i tampon ze spirytusem.

Wiesław Wellman | ur. 1928 R

pseudonim „Sten”, zgrupowanie "Bartkiewicz". Służył w Śródmieściu Północ.

Zobacz więcej

1 sierpnia nasz pluton 101 zaatakował Arbeitsamt na rogu Kredytowej i Mazowieckiej. Od drugiej strony był mur i trzeba było się jakoś tam dostać. W każdym razie miałem saperkę. Jak ktoś miał kilof, walił kilofem. Ktoś znalazł drabinę, po drabinie na górę. Saperką waliłem w cegły, mało coś zdziałałem. Do mnie «Lubicz» czy ktoś z dowódców plutonu mówił: «Co ty tą saperką?! Wy jesteście telegrafiści, to idźcie i przetnijcie kable w tej studzience telefonicznej na ulicy».

Zbigniew Chmieliński | ur. 1924 R

pseudonim „Ludwik”, Zgrupowanie „Chrobry II” . Walczył na Woli. Ciężko ranny odłamkami granatu 24 września 1944 r. - rany głowy, rąk i nóg.

Zobacz więcej

24 września alarm – Niemcy od strony Chłodnej wdzierają się na nasze stanowiska. Jako zastępca dowódcy plutonu miałem trzech chłopaków ze sobą i mieliśmy odeprzeć ich atak. Jeszcze do tej pory ruiny stoją. Zaczęliśmy do Niemców strzelać, uspokoiło się. Zza węgła się wychyliłem, żeby zobaczyć, co się dzieje na przedpolu, wtedy seria poszła. Miałem tylko szmajsera na piersiach. Jedna z kul trafiła w iglicę szmajsera, może dlatego żyję do tej pory.

Wacław Sikorski | ur. 1925 R

pseudonim „Bocian”, służba sanitarna, Obwód VI Praga. Praga

Zobacz więcej

W dniu Powstania od strony Jabłonnej Niemcy nadjechali czołgami i zorientowali się albo wiedzieli, w każdym razie zatrzymali czołgi i zaczęli ostrzeliwać młodzież, która z bronią biegła przez pole zdobyć stację kolejową Warszawa-Praga, ten węzeł kolejowy. Niemcy zaczęli strzelać z czołgów. Dużo obserwowaliśmy przez lornetkę i to wszystko widzieliśmy ode mnie z domu, tam, gdzie ten punkt sanitarny był.

Janusz Paszyński | ur. 1924 R

pseudonim „Machnicki”, Grupa „Krybar”. Służył na Powiślu i w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Druga próba opanowania Uniwersytetu była 23 sierpnia. Podeszliśmy prawie pod sam Uniwersytet, od strony ulicy Browarnej, i tam zalegliśmy w nocy u podnóża stromo wznoszącej się skarpy. Byliśmy tak blisko stanowisk niemieckich, że słychać było Niemców rozmawiających na górze, a Niemcy być może i nas słyszeli. Naszym zadaniem miało być zaatakowanie pozycji niemieckich od dołu jako działanie odciążające, bo główne natarcie miało wyjść od strony Krakowskiego Przedmieścia.

Jan Wojciech Drużyński | ur. 1927 R

pseudonim „Wojtek”, batalion „Ruczaj”. Służył w Śródmieściu Południe.

Zobacz więcej

Dawali mi do montowania rusznice przeciwpancerne, granatniki. Zrzuty były w paczkach, trzeba było montować. Zmontowałem granatniki, ustawiałem zawsze, strzelając jeden granat, na aleję Szucha. Nie wiem, jakie były tego efekty, bo mi chodziło o to, żeby sprawdzić, czy to działa. Działało. Rusznice przeciwpancerne też montowałem.

Janina Bronisława Jabłońska | ur. 1921 R

pseudonim „Żaba”, łączniczka w batalionie „Zaremba-Piorun”. Służyła w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Przydzielono mnie do komendantki Anny Bratkowskiej, komendantki WSK. Byłam jej łączniczką i biegałam po wszystkich kanałach, nie kanałach, przez te rury podwójne, złączone, kanalizacyjne. Pod ziemią powykopywane były dziury i tak przełaziło się. Nie było umundurowania, w sukience byłam.

Irena Maria Szpak | ur. 1926 R

pseudonim „Irka”, łączniczka w I Obwodzie Śródmieście. Służyła w Śródmieściu.

Zobacz więcej

Nie miałam pantofli, ktoś mi dał stare tenisówki. Później, jak wychodziliśmy z Powstania, nie miałam pantofli. [Te, które] ktoś mi dał, kompletnie się zniszczyły. Jeden kolega przyniósł mi pantofle na obcasie, fiołkowe, zamszowe, piękne pantofle. To musiała być naprawdę bardzo elegancka kobieta, że je nosiła kiedyś. Włożyłam je. Pieszo szliśmy do Ożarowa. Ja w szpilkach, więc wszyscy się nade mną litowali.

Zdjęcia pochodzą z serii portretów Powstańców Warszawskich w ramach projektu "1944/70/2014" realizowanego przez grupę WWPHOTO.
Udostępnione dzięki uprzejmości twórców i Muzeum Powstania Warszawskiego.