Stowarzyszenie Huta Pieniacka

Nominacja za pielęgnowanie pamięci o nieistniejącej już Hucie Pieniackiej i jej mieszkańcach oraz wieloletnie starania o odnalezienie, identyfikację i godny pochówek ofiar zbrodni z 1944 roku. Stowarzyszenie Huta Pieniacka, tworzone przez rodziny ofiar, ich potomków i społeczników, od dwóch dekad przywraca pamięć o miejscu, które zniknęło z mapy, i ludziach, którzy ponieśli tam tragiczną śmierć. Swoją działalnością dąży również do budowania polsko-ukraińskiego dialogu opartego na prawdzie historycznej.

28 lutego 1944 roku Huta Pieniacka została niemal doszczętnie zniszczona, a jej polscy mieszkańcy zamordowani. Wieś nigdy nie została odbudowana. Pamięć o niej przetrwała jednak dzięki ocalałym, rodzinom ofiar i kolejnym pokoleniom. Od 20 lat Stowarzyszenie organizuje uroczystości rocznicowe poświęcone zamordowanym mieszkańcom. W lutym 2026 roku współorganizowało obchody 82. rocznicy zbrodni, a w lipcu uczestniczyło w wydarzeniach upamiętniających ofiary zbrodni wołyńskiej.

Jednym z najważniejszych celów Stowarzyszenia pozostaje doprowadzenie do odnalezienia ofiar i zapewnienia im godnego pochówku. Od wielu lat o możliwość przeprowadzenia prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych zabiega prezeska organizacji Małgorzata Gośniowska-Kola.

W 2026 roku nastąpił długo oczekiwany przełom – na terenie dawnej Huty Pieniackiej przeprowadzono prace poszukiwawcze, w których obok przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej uczestniczyli również przedstawiciele Stowarzyszenia. Badania pozwoliły odnaleźć miejsca, w których spoczywają szczątki zamordowanych mieszkańców wsi. Dla rodzin to kolejny krok na drodze do ekshumacji, identyfikacji i godnego pochówku ofiar.

Stowarzyszenie Huta Pieniacka od wielu już lat nie pozwala, by tragiczny los miejscowości i jej mieszkańców odszedł w zapomnienie. Jego członkowie zabiegają o przywrócenie ofiarom godności, a dzisiaj – dzięki swojej konsekwentnej działalności – są bliżej osiągnięcia swojego celu niż kiedykolwiek wcześniej.