Marek Probosz

Nominacja za przybliżanie międzynarodowej publiczności historii Polski poprzez sztukę teatralną i filmową, przypominanie postaci walczących o wolność i niepodległość oraz wieloletnią działalność artystyczną i edukacyjną na rzecz zachowania pamięci o polskich bohaterach narodowych.

Marek Probosz – aktor, reżyser, scenarzysta, pisarz i pedagog – od blisko dwóch dekad opowiada o polskiej historii odbiorcom na całym świecie poprzez różnorodne formy artystyczne. W swoich autorskich spektaklach przywraca pamięć o wybitnych postaciach, ukazując ich losy, dylematy i wartości, którym pozostawały wierne. Występując również w języku angielskim, dociera do publiczności spoza środowisk polonijnych, przybliżając jej doświadczenia narodu walczącego o wolność i zachowanie własnej tożsamości.

30 października 2025 roku, podczas gali otwarcia XXVI Festiwalu Polskich Filmów w Houston, zaprezentował autorski monodram Performance w III Aktach. Wcielił się w nim w trzy postacie reprezentujące różne etapy polskich zmagań o niepodległość: Juliusza Słowackiego, Cypriana Kamila Norwida i błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszkę. Za pomocą ich twórczości i duchowych rozterek skupił jak w soczewce to, jak na przestrzeni kolejnych epok kształtowały się postawy patriotyczne oraz gotowość do poświęcenia w imię wyznawanych wartości. Spektakl spotkał się z owacyjnym przyjęciem publiczności.

Szczególne miejsce w dorobku artysty zajmuje postać rotmistrza Witolda Pileckiego. Jego losy Probosz przybliżał zarówno na ekranie, jak i w monodramie Ochotnik do Auschwitz: Rotmistrz Witold Pilecki, nagrodzonym w 2018 roku na nowojorskim festiwalu United Solo. Wśród jego autorskich przedstawień znalazły się również Powrót Norwida oraz Ostatnia godzina. Każdy z tych spektakli jest próbą spojrzenia na wielką historię przez pryzmat doświadczeń jednostki.

Marek Probosz działa jednak także poza sceną. Artysta uczestniczy w spotkaniach z publicznością, prowadzi działalność edukacyjną i popularyzuje wiedzę o Polsce w Stanach Zjednoczonych. W 2022 roku nagrał anglojęzyczny audiobook z raportem Witolda Pileckiego z Auschwitz. Za zasługi dla upowszechniania polskiej kultury i historii był wielokrotnie nagradzany, a w 2025 roku otrzymał Złoty Medal Amerykańskiego Instytutu Kultury Polskiej w Miami.

Marek Probosz w swojej twórczości patrzy na historię poprzez losy jej uczestników. Artysta wydobywa z biografii bohaterów uniwersalne wartości, takie jak odwaga, wierność przekonaniom, odpowiedzialność czy gotowość do przeciwstawienia się złu. Dzięki jego pracy idea polskiej walki o niepodległość i historie polskich patriotów docierają do kolejnych odbiorców – również tych, dla których wciąż pozostają mało znane.