Małgorzata Orłowska
Małgorzata Orłowska
reportażystka, reżyserka i autorka scenariusza filmu ,,Mateczki”
Nominacja za przywracanie pamięci o ludziach, którzy w czasie niemieckiej okupacji z narażeniem własnego życia nieśli pomoc więźniom KL Lublin na Majdanku. Za film dokumentalny Mateczki, przypominający historię mieszkanek Lublina, które stworzyły sieć cywilnej pomocy dla osadzonych, dostarczając im żywność, leki i wiadomości od najbliższych.
Małgorzata Orłowska jest dziennikarką TVP Lublin, reporterką oraz autorką filmów dokumentalnych poświęconych historii. W swojej twórczości wielokrotnie sięga po historie ludzi, których postawy w czasach wojny i okupacji są świadectwem odwagi, solidarności i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Jej filmy Gniazdo sierot, Aż po grób i Zipser były nagradzane podczas Festiwalu Filmowego „Spotkania z historią” w Zamościu.
W 2025 roku Małgorzata Ostrowska zrealizowała dla TVP Historia dokument Mateczki, opowiadający o pomocy udzielanej więźniom KL Lublin przez mieszkańców Lublina. Jego głównymi bohaterkami są Antonina Grygowa, Saturnina Malmowa i Elżbieta Lauber-Krzyżewska. Kobiety z narażeniem życia własnego i swoich rodzin przemycały do obozu żywność, leki i grypsy oraz pomagały więźniom utrzymywać kontakt z bliskimi. W związku z troską i bezinteresownym wsparciem, jakie okazywały osadzonym, zaczęli je oni nazywać „Mateczkami”.
Ich działalność rozpoczęła się, zanim jeszcze oficjalny kontakt z obozem mogły nawiązać Polski Czerwony Krzyż i Rada Główna Opiekuńcza. Wokół pomocy więźniom powstała rozbudowana sieć zaangażowanych mieszkańców Lublina. Dostarczane przez nich paczki i wiadomości z zewnątrz miały znaczenie wykraczające poza pomoc materialną – dawały one osadzonym poczucie więzi z bliskimi, otuchę, nadzieję na przetrwanie, a także świadomość, że ich los jest wielu ludziom nieobojętny.
Mateczki wydobyły z historii okupowanego Lublina postacie, których codzienna odwaga przez lata pozostawała mniej znana niż dzieje samego obozu. Małgorzata Orłowska, opowiadając o ich działalności, pokazuje, że nawet najtragiczniejsze karty historii niosą świadectwa ludzkiej solidarności, odwagi i bezinteresownej troski o drugiego człowieka.
