Justyna Rychwalska

Nominacja za przywracanie kobietom należnego miejsca w opowieści o historii oraz pokazywanie uczniom, że przeszłość można – i warto – poznawać z wielu perspektyw. Za prowadzenie nieszablonowych lekcji, wykorzystywanie ciekawych metod i podchodzenie do edukacji równie poważnie, co z humorem. Justyna Rychwalska, w sieci znana jako „Herstoryczna Belferka”, zachęca młodzież do krytycznego myślenia i dostrzegania wielogłosowości w każdej historycznej narracji.

Szczególne miejsce w jej pracy zajmuje historia kobiet. Na lekcjach przedstawia je jako aktywne uczestniczki wydarzeń i przemian: działaczki społeczne i polityczne, naukowczynie, artystki, nauczycielki, konspiratorki, żołnierki czy matki. Pokazuje ich doświadczenia jako integralną część przeszłości i zachęca uczniów do zastanowienia się, dlaczego niektóre głosy znalazły trwałe miejsce w zbiorowej pamięci, podczas gdy inne zostały z niej niemal wyparte.

Ważnym narzędziem w tej pracy są źródła historyczne. Justyna Rychwalska wykorzystuje pamiętniki, wspomnienia, listy, fotografie, dokumenty i relacje świadków, dzięki którym uczniowie mogą samodzielnie docierać do historii różnych osób. Dodatkowo robi to w wyjątkowo atrakcyjnej formie.

Jej pomysłowość nie zna granic: przebiera się za bohaterki i bohaterów swoich lekcji, zamiast kartkówek organizuje teleturnieje i zabawy albo stosuje klocki Lego do budowania makiet wydarzeń historycznych. Tworzy edukacyjne escape roomy, materiały audiowizualne, prezentuje tematyczne zabawki i pamiątki. Dzięki temu historia staje się dla uczniów fascynującą przygodą, która rozwija wyobraźnię i skłania do refleksji.

Swoimi pomysłami dzieli się także z innymi nauczycielami, wychodząc z założenia, że dobre praktyki edukacyjne powinny trafiać znacznie dalej niż do uczniów jednej klasy.

Dla Justyny Rychwalskiej ważne jest zarówno to, czego uczniowie dowiedzą się na jej lekcjach, jak i sposób, w jaki nauczą się patrzeć na przeszłość. Pokazuje im, że historii można zadawać nowe pytania; zachęca do poszukiwania pomijanych dotąd głosów, a także do prób zrozumienia ludzi, którzy stali za konkretnymi wydarzeniami. Dzięki temu jej uczniowie uczą się uważności na to, kto i dlaczego zostaje zapamiętany.